Nedir Bu İş Zekası Dedikleri? İş Zekası Nerelerde Kullanılır?

İş zekası, metod ve yöntemler ile mevcut ham veriler arasında ilişki kurarak anlamlı bilgi haline getiren yöntemlerdir.

Nedir Bu İş Zekası Dedikleri? İş Zekası Nerelerde Kullanılır?
10.11.2020
14
A+
A-

Teknolojinin baş döndürecek şekilde hızlı bir şekilde ilerlemesi tahmin edilenin çok ötesinde verinin üretilmesi ve iletilmesini de kolaylaştırdı. Üretilen bu ham aslında işe yaramaz verilerin anlamlandırılması hale getirilmesi, bilgi kirliliğinin önüne geçmek büyük önem arz etmeye başladı. İşletmeler artan büyüme hacmine paralel olarak hızlı karar verme ihtiyacı doğru. İş zekası; işletmelerin performanslarını arttırmak için değişik kaynaklardan verilerin daha anlaşılabilir iş modellerine ve anlamlı bilgiye dönüştürülmesi amacıyla kullanılan teoriler, yöntemler, tasarımlar ve teknolojilerin tamamına verilen isimdir.

Veri Madenciliği Nedir? makalemizde de bahsettiğimiz gibi şirketlerin ürettiği ham veriler akıl almaz boyutlara ulaştı. Yığınlar halinde bulunan bu verilerin sayısal ve istatistiksel modeller ile birlikte veri analizi işlemlerine tabi tutulmaya başlandı. Veri analizi işlemlerinin daha ilerleyen ve daha büyük veriler ile yapılan ve karar destek sistemlerine büyük girdi oluşturan veri madenciliği kavramının oluşmasına olanak sağladı. Bu işlemler bir taraftan da nitelikli veri bilimcisi ya da veri analistleri gibi bir ihtiyacı da ortaya çıkardı.

Tüm bu ihtiyaç ve teknolojiler beraberinde; iş zekası yöntemleriyle çalışan veri ambarları, karmaşık analiz yöntemleri, derin öğrenme teknikleri, veri madenciliği, kurumsal kaynak planlama ve yönetim yazılımları, yapay zeka modellemeleri, yapay sinir ağları gibi bir çok kavramı da işletmlerin literatürüne kazandırdı.

İş Zekası Nedir?

Anlamsız ham verilerin, anlamlı bilgilere dönüştürerek maksimum kar elde etmek amacıyla, değişik kaynaklardan edinilen verilerin kolay anlaşılabilir iş modellerine dönüştüren teoriler, yöntem ve teknolojilerin tamamına iş zekası denir.

Düşünün ki, bir market işletiyorsunuz. İşlettiğiniz markette doğal olarak barkod ile satışları kayıt altına alıyorsunuz. Operasyonel anlamda baktığınızda sadece 1 yılda milyonlarca satır ve bir çok sütunda veriye sahip oluyorsunuz. Peki bu veri sizin için anlam ifade etmeyecektir. Buradaki veriyi anlamlı hale getirecek elbette iş zekası araçları yer almaktadır. Bu da sizin bu ham veriden almak istediğiniz bilgiye göre değişecek büyük veri analiz araçlarıyla mümkün olacaktır. Eğer ki bu marketin üst düzey yöneticisi iseniz; bu verilerin doğru analiz yöntemlerinin kullanılarak elde edilecek analiz sonuçları ile üst düzey stratejik kararlar almanıza yardımcı olacaktır.

İş zekası ile yukarıda bahsettiğimiz operasyonel ham ve anlamsız veriler, işlenir ve basitleştirilmiş raporlar ve görselleştirme araçları ile stratejik karar vericilerin karar alma mekanizmalarını doğrudan etkileyecek ve yönlendirecek hale getirilir.

Bu teknoloji artık oldukça gelişmiş ve uygulanabilir halde olmak ile birlikte birçok şirket iş zekası çözümlerini dış kaynak olarak satın alır. Piyasada yer alan en bilinen iş zekası uygulamaları için Microsoft BI, SAP, IBM, Micro strategy, Oracle yazılım ve çözümlerini sıralayabiliriz.

İş Zekası Ne İşe Yarar?

Her işletme hem ana verilerini, hem de operasyonel verilerini bir şekilde kayıt altına alırlar. Kayıt altına alınan bu veriler bazen kağıt üzerinde olabilirken, çoğunlukla bir yazılımda ya da yazılım vasıtasıyla bir veri tabanında tutulmaktadır. Küçük işletmeler genellikle kullanım kolaylığı ve yaygınlığından dolayı exceli veri tabanı olarak da kullanmaktadır. Her durumda verilerin tutulduğu bir veritabanı oluşmaktadır. Bu da işletmelerin analiz yeteneğini kullanarak karar vermek için ortam oluşur.

İşte bahsedilen bu kayıt altındaki ham verilerin harmanlanması, anlamlı, kullanışlı, çok boyutlu ve basitleştirilmiş sonuçları ortaya çıkarır. Bu sonuçlar ile birlikte yapılacak analizler geleceğe dair doğru tahminler oluşturulması için uygun bir araçtır.

İş zekası, metod ve yöntemler ile mevcut ham veriler arasında ilişki kurarak anlamlı bilgi haline getirir. Yine yukarıda bahsettiğimiz market örneğinden devam edelim. İş zekası araçları ile birliktelik analizi yapılabiliriz. Marketiniz var ve satın alımlara ait fişleri analiz etmek istiyor ve raf dizilimi üzerinde bazı değişiklikler ile satışlarınızı arttırmak istiyorsunuz. Burada yapabileceğiniz ham satış verilerinden, bir seferlik alışverişte aynı ürün çeşitlerini alanları analiz ediyorsunuz ve aslında daha önce fark etmediğiniz bir şeyi fark edebilirsiniz. Yaptığınız analizlerde, birbirinden bağımsız ve alakasız ürünlerin aynı alışverişlerde alındığını gördünüz. Örneğin; hiç alakası yokken bebek bezi alan müşterilerin bir kısmı aynı zamanda cips de alıyor olabilir. Buna birliktelik analizi denilmektedir. Sizin yapmanız gereken ise; bebek bezi reyonunun yanına cips de dizerek satışlarınızı arttırmanız mümkündür.

İş Zekası Bileşenleri Nelerdir?

Veri Madenciliği Nedir? makalemizde bahsettiğimiz Veri Madenciliği bileşenleri ile iş zekası bileşenleri birbirine paralellik göstermektedir. İş zekası bileşenleri için ham veri, ETL, veri ambarı, modelleme, sunum ve tüm yazılımların barındırıldığı sunucu ve diğer teknolojik sistemleri sayabiliriz.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

Girişim Haber @ 2020