Bu makalemizde sizlere iş kurma sürecinin temel adımları hakkında bilgi vereceğiz. Ancak bu bilgi sürecine geçmeden önce girişimci kimdir sorusuna cevap verelim.
Girişimci Kimdir?
Girişimci, toplumun gereksinim duyduğu; ürünleri üreterek, hizmetleri sunarak ya da ticaret yaparak, maddi-manevi kazanç sağlamayı hedefleyen bu amaçla kendi içini kurmak için harekete geçen, ve iş fikrini gerçekleştirmek için araştırma, planlama, örgütlenme ve koordinasyon çalışmaları yapan ve sonuçta gerekli bilgi-beceri, işyeri, eleman, makine-ekipman v.b. işletme girdileri ile finansman kaynaklarını bir araya getirerek, kendi işini kuran kişidir.
Şimdi gelelim girişimciler için iş kurma sürecinin temel adımları konusuna. Bu temel aşamalar aşağıda sıralanmıştır.
Motivasyona Sahip Olmak
Girişimcilik motivasyonu iş kurmak isteyenlerin sahip olması gereken en önemli güçtür. Finansman dahil tüm diğer etkenler güçlü bir motivasyondan daha anlamlı değildir.
İş kurma ve yürütme sürecinde öyle sorunlar ve zorluklar ortaya çıkacaktır ki, kurucularında kendi işine sahip olma ve kendi kendinin patronu olma motivasyonunun eksik olması durumunda, en başarılı iş fırsatlarına, en geniş finansal olanaklara, en güçlü ortaklıklara sahip işletmelerde dahi üstesinden gelinmesi mümkün olmayacaktır.
Ülkemizde kendi işini kuran girişimciler için iş fikri araştırması aşamasında bilgi eksikliği, iş kurma sürecinde yer alan resmi kurumların bürokratik yapıları, yasal işlemlerin uzunluğu ve karmaşıklığı, kuruluş masrafları, işletme döneminde enflasyon baskısı ile düşen kar ve azalan işletme sermayeleri ve bunlara eklenebilecek bir çok faktör girişimcinin başarısını ve kararlılığını sürekli zorlamaktadır.
Kendi işini kuran girişimciler için kendi işinin ve kendisinin patronu olmak ve belirli noktalara kendi çabaları ile ulaşmak en önemli hedeftir ve temel motivasyon kaynağıdır. Girişimcileri kendi işini kurma kararına getiren nedenleri dolayısıyla motivasyon kaynaklarını incelediğimizde genel olarak aşağıdaki başlıklar ortaya çıkmaktadır:
■ Kendi kendinin patronu olmak, başkalarından emir alarak çalışmama isteği,
■ Mevcut iş seçeneklerinin verdiği maddi-manevi kazanımlardan daha fazlasına ulaşma isteği,
■ Kendi geleceğini kendi karar ve çabaları ile şekillendirme isteği,
■ Kendi işini kurmak dışında hayatını kazanma seçeneklerinin sınırlı olması,
■ Emekli v.b gruplarda olduğu gibi iş kurarak daha çok manevi tatmin sağlama çabası,
■ Bağımsız ya da esnek bir iş ortamına sahip olmak,
■ İş fırsatlarını değerlendirme isteği.
Başarılı Bir İş Fikri Belirlemek
Kendi işini kurma motivasyonuna sahip girişimci için başarının ilk koşulu başarı potansiyeli yüksek bir iş fikrine sahip olmaktır. Iş fikri belirlenirken, girişimci öncelikle “iş deneyimlerini, ustalıklarını ve becerilerini” ele almalıdır. Bunlara ek olarak “sahip olunan bilgiler” iş fikri kaynağı olabilir.
Bilgi, beceri ve deneyimler dışında girişimcilerin iş fikrine çevirdikleri konular fırsatlardır. Piyasada neler olup bittiğini izlemek ve fırsatları sezebilmek girişimcilerin temel özelliklerindendir. Bu fırsatlar, piyasaya yeni bir ürün ya da hizmeti sunma şansını yakalamak olabilir, güçlü ve avantajlı bir ortaklık için gerekli ilişkilere ulaşmak olabilir, diğer rakiplerine karşı çok güçlü rekabet şansı olan ürün ya da hizmetleri temin etmek olabilir.
Çalışma Planı Hazırlamak
Girişimcinin, iş kurma hedefine ulaşması için çeşitli konularda düzenli ve yoğun çalışmalar yapması gereklidir. Iş fikrinin belirlenmesinden, işin kurulması ve ilk müşterilere kadar geçen süreçte birbirinden farklı ancak birbirine bağlı birçok aktivite gerçekleştirilir. Iş kurma aşamasına başarıyla ulaşmak için bu dönem en başından planlanmalı, iş kurma hazırlıkları eksiksiz ve gerektiği kapsamda yapılmalıdır.
İş kurma süreci, girişimcinin kaynaklarını verimli kullanması gereken bir dönemdir. Zaman, çeşitli iş fikirlerinin uygulanması ve başarılı olmasında en önemli faktörlerden biridir. Bu durumda iş kurma sürecinin de hızla gerçekleşmesi gerekir. Ancak başarılı bir iş kurmak için yapılması gereken ön hazırlık çalışmalarının hiç birinde “yeterlilik” bir kenara bırakılmamalıdır.
İş Fikrinin Ön Değerlendirmesini Yapmak
İş fikirlerinin gerçekleştirilmesi ve uygulanması için öncelikle işin başarı şansı ve gelir potansiyeli araştırılır. Diğer yandan girişimci, bu araştırmaya paralel olarak işin kurulması ve başarılı olarak yürütülmesi için neler gerektiğini belirlemelidir. Kısaca iş fikrinin yapılabilirliğinin araştırılması gerekir. Iş fikirlerinin yapılabilirliğini araştırmak uzun süreli ve kapsamlı bir çalışmadır. Ancak girişimciler iş fikirlerini yapılabilirlik araştırması detayında incelemeye almadan önce genel özellikleri çerçevesinde iş olarak kurulmalarına engel bir faktör olup olmadığını araştırmalıdırlar.
İş kurma sürecinde ön değerlendirme çalışması girişimcinin iş fikrinin genel özelliklerini saptamasını ve kendi özellikleri ile genel bir karşılaştırma yapmasını sağlar. Kısa ve hızlı bir değerlendirme adımı olması nedeniyle doğru bir seçime dayanmayan iş fikirleri için girişimcinin detaylı yapılabilirlik araştırması sürecinde zaman kaybetmesini engeller. Ayrıca birden fazla iş fikrinin hangisinin uygulanacağının belirlenmesi amacıyla da ön değerlendirme çalışması yapılır.
Girişimcilerin işlerini kurmaları ve kurulan işlerin başarılı olması için çeşitli temel kriterlerin karşılanması gerekmektedir. Bu temel kriterler bazen bir meslek belgesine sahip olmak, bazen iş yeri açma izinlerini almak, bazen de özel satış ya da dağıtım sistemlerine katılmak şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bunlara ek olarak çeşitli iş fikirleri vardır ki çalışma şekli ve girişimciden talep ettiği özellikler çok önemlidir ve her girişimci bunları karşılayamamaktadır. Daha kolay tahmin edilecek bir diğer temel kriter de iş fikrinin gerektirdiği yaklaşık finansman gereksinimidir.
Örneğin, kreş açmak isteyen bir girişimcinin bu tür işletmelerin açılması konusunda yetki sahibi olması veya bu tür işyerlerinde çalıştırılması zorunlu meslek sahiplerini ortak ya da çalışan olarak işletmeye dahil etmesi gerekir. Marangoz olarak çalışmak isteyen bir kişinin kendi işyerini açabilmesi için gerekli belgelerden bir tanesi de ustalık belgesidir. Öte yandan mantar ya da sera işletmesi açmak isteyen girişimciler kendilerinin ya da çalıştıracakları kişilerin belirsiz mesai saatleri içinde çalışacaklarını, gerektiğinde gece gündüz her saat yorucu bir çalışma yapılmasını gerektiğini bilmelidirler.
Finansal kısıtlar belki de tüm girişimci adaylarının iş fikirlerinin araştırmasında genellikle ele aldıkları tek kriterdir. Girişimciler finansman temininde de iş fikirlerine ve girişimcilik yeteneklerine güvenmelidirler. Ancak kendi özelliklerini iyi bilen girişimciler için iş fikirlerinin yaklaşık finansman gereksinimini bilmek, gerekli teminatlara ya da uygun finansal kaynaklara sahip olmak önemli ön değerlendirme kriterlerinden biridir.
İş Fikrinin Yapılabilirlik Araştırmasını Yapmak
Girişimcinin kurduğu işte başarılı olması için öncelikle iş fikrinin başarı potansiyeline sahip olması gerekir. Başarı potansiyeli kavramı sadece iş fikrinin özelliklerine dayanmamaktadır. Kurulacak işletmenin başarısı, iş fikrinin, piyasanın ve girişimcinin özelliklerine bağlıdır. Iş kurma sürecinde bu faktörün özellikleri detaylı ve karşılaştırmalı olarak analiz edilmelidir.
Girişimci iş kurma sürecinin başında, öncelikle kurmak istediği işin, Sektör, Ölçek, Zaman, Ortaklar, Yer, Makineler v.b. çerçevesinde olduğundan emin olmalıdır.
Girişimcilerin kurmak istedikleri işler ile ilgili olarak araştırmaları gereken birçok soru vardır. Örneğin, iş fikrinin piyasadaki arz-talep ve rekabet ilişkileri içindeki yeri, buna bağlı olarak müşteri kitlesi, ürün ve hizmet özellikleri, işletmenin kuruluş modeli için yasal seçenekler, makine türleri ve kapasiteleri, personel gereksinimi, teknik bilgi ve beceriler, finansal gereksinim ve finansal kaynak seçenekleri bunlar arasında hemen akla gelenlerdir.
Ancak girişimcinin iş fikrinin yapılabilirliğini ve başarı potansiyelini belirlemesinde çok daha çeşitli ve geniş kapsamlı sorular ile işin kuruluşunda ortaya çıkabilecek seçeneklerden en doğrularını belirlemesi, bunun yanında girişimci olarak sahip olduğu özellik ve kaynakları işin gerekli kıldığı özelliklerle objektif olarak karşılaştırması gereklidir. Yapılabilirlik araştırmaları bu soruların sorulduğu ve en uygun cevapların araştırıldığı çalışmalardır.
Yapılabilirlik araştırması sonucunda girişimci, iş fikrinden kendisine uygun özelliklere sahip iş modeline ulaşacaktır. Bu noktayı bir örnekle açıklayacak olursak: Çorap üretmek bir iş fikridir. Ancak bu alanda iş kurmak isteyen bir girişimcinin daha detaylı bir kapsam açıklamasına gereksinimi vardır. Yapılabilirlik araştırması sonucunda girişimci, “İtalyan markalı 4 bilgisayarlı örme makinası ve 1 adet burun dikme makinası ile günde 80 düzine düz pamuklu çorap üretmek üzere, 250 m2 işyerinde 1 usta işçi, 4 düz işçi ile ve İstanbul ihracat piyasasına fason mal üretmek üzere iş kurmak” tanımına ulaşır. Bu açıklama iş modelinin kısa bir tarifidir ve olası seçeneklerin incelenmesi sonucu ulaşılan iş kapsamının ve uygulama ölçeğinin özetidir.
Her girişimci iş fikrini işin kuruluşu öncesinde yapılabilirlik araştırmaları yaparak bu tür bir ifade ile tanımlanacak hale getirmek zorundadır.
Yukarıdaki ifade örnek olmak üzere kısa tutulmuştur. Oysa iş fikri araştırmalarının sonucunda, piyasa ve talep özellikleri, üretimin teknik özellikleri, işletme için gerekli girdiler, yatırım ve işletme sermayesi, personel ve örgütlenme yapısı konuları ayrıntılı olarak ele alınmalıdır.
Burada belirtilmesi gereken önemli bir nokta, farklı girişimcilerin aynı iş fikrinden yola çıksalar bile yapılabilirlik araştırmaları sonucunda farklı iş modellerine ulaşacaklarıdır. Her iş modeli ve iş planı, girişimcinin kişisel ve çevresel özelliklerine göre farklılıklar göstermektedir.
İş Planı Hazırlamak
Girişimci, iş fikrinin yapılabilirlik araştırması ile kuracağı işin en doğru ve uygulanabilir modeline ulaşır. Bu aşamada girişimcinin elinde çeşitli kuruluş ve işletme seçenekleri arasından (örn. işyeri, makine türü ve kapasiteleri, işçi sayısı, hedef kitle, girdiler v.b) girişimcinin özelliklerine ve işletme amaçlarına en uygun olanların seçildiği bir kararlar seti bulunmaktadır. Kısacası yapılabilirlik raporu ile girişimci iş kurma sürecinde yapması gerekenlerin neler olduğuna, çeşitli seçenekleri değerlendirerek karar verir.
İş kurma sürecinde girişimci, iş kurma projesini yöneten bir proje sahibidir. Yapılabilirlik araştırmasında projesinin kapsamı belirlenmiştir. Ancak uygulama aşamasına geçilmesi için bir İŞ PLANI’na gereksinim vardır. İşin kurulacağı güne kadar hazırlanan kapsamın ortaya çıkarılması için bir çok aktivite sıralı ve önceden belirlenen niteliklerde gerçekleştirilmelidir. Bunun başarılması için girişimciler iş planı hazırlarlar. Bu planın temel amacı, iş kuran girişimcinin, iş kurma sürecinde hangi hedefler için neleri nasıl ve ne zaman yapacağını belirlemesidir.
İşi Kurmak
Kuruluş aşaması, girişimcinin iş planında belirlediği özelliklerdeki işin fiilen kurulması aşamasıdır. Bu aşamada girişimci, işyerini kiralar, işletmenin yasal kuruluş işlemlerini yapar, elemanları, makine-ekipmanı ve malzemeleri temin eder, kredi alınacak ise gerekli teminatları sağlar, başvuruları yapar, işyeri donanımını kurar ve işletmenin faaliyetini başlatır. Girişimciler iş kurma noktasına geldiklerinde iş planı hazırlıklarını tamamlamış olacaklardır. Bu sürecin hemen başlarında hazırlıklar ve araştırmalar dahil tüm aşamaları kapsayan genel bir çalışma programı hazırlayan girişimci, iş planı hazırlığının son bölümünde artık çok daha detaylı bir plan yapacak duruma gelir.
Çünkü işi kurmak için yapacağı bir çok aktiviteyi en ince ayrıntısına kadar incelemiş ve ne yapması gerektiğine karar vermiştir. Bu sonuçlara dayanarak iş planının son bölümünde girişimci, “Iş Kurma Süreci Detaylı Çalışma Planı”nı hazırlar.
İşletmeyi Geliştirmek
İş kurma sürecinin sonunda, kuruluş aşaması ile birlikte girişimci için farklı bir dönem başlar. İşletmeler kuruluş sonrasında aşağıdaki şemada özetlenen aşamaları yaşar. Bu aşamalara işletmenin gelişme planı adımları diyebiliriz.
Girişimciler işletmelerini kurduklarında ve faaliyete geçtiklerinde, kurdukları işin teknik olarak başarılı olmasını sağlamak yanında, işletme yöneticileri olarak işletmenin her türlü idari faaliyetlerinden de sorumlu oldukları bir döneme başlamaktadırlar. Ancak iyi girişimciliğin temel ve belirleyici özellikleri arasında iyi yöneticilik ilk sıralarda yer almamaktadır. Girişimciler işletmelerini kurduktan sonra iyi yönetici olmayı ya da iyi bir yönetim sistemi kurmayı başarmak zorundadırlar. Kısaca, işletmelerinin kurulduktan sonra kendi ayakları üzerinde durur hale gelecekleri ilk dönem girişimciler için farklı başlangıçları içeren ve zorlukları olan bir dönemdir.
Bu dönemde, girişimciler iş fikirlerini uygulamak için minimum düzeyde risk almalıdırlar. Örneğin, gerektiği kadar kredi almak, gereken genişlikte bir işyeri kiralamak ya da satın almak, gereken makine kapasitelerinde kalmak v.b. işin kuruluş ve ilk aşamasında başarılı olmanın temel koşullarından biri de, girişimcinin tüm zamanını ve dikkatini işine vermesidir. Bu dönemde iyi bir iş planına sahip olmak girişimci için çok önemlidir.
Ortaya çıkan zorlukları önceden tahmin etmiş olmak, bunlar için hazır alternatif yaklaşımlara sahip olmak ve işin kuruluşunu başlatan hedefleri sürekli göz önünde bulundurmak hem çözümleri kolaylaştıracak hem de girişimcinin motivasyonunu sürekli yüksek tutacaktır.
Burada tekrar belirtmekte fayda var ki, iş kurmanın ve girişimciliğin temelinde yatan en önemli faktör, belirli hedeflerle beslenen yüksek motivasyondur.
Bir girişimci olarak; iş kurma süreçlerinin temel adımlarını biliyor muydunuz? İş kurarken siz hangi adımlarda neler yaşadınız? Okurlarımızla paylaşmak ister misiniz? Lütfen yorum bırakın.
